حملات سایبری چیست؟
حملات سایبری به مجموعهای از فعالیتهای مخرب گفته میشود که با هدف نفوذ به رایانهها، سامانههای اطلاعاتی و شبکههای کامپیوتری انجام میگیرند. در این نوع حملات، مهاجمان تلاش میکنند اطلاعات را سرقت، دستکاری یا نابود کنند و در برخی موارد حتی عملکرد کل شبکه یا سیستم را مختل سازند.
از آنجایی که بیشتر حملات سایبری در بستر اینترنت رخ میدهند، آشنایی با مفاهیم پایهای شبکه و اینترنت اهمیت زیادی دارد. اگر میخواهید ابتدا بدانید اینترنت چیست و چگونه کار میکند، پیشنهاد میکنیم این مقاله را مطالعه کنید.
شناخت انواع حملات سایبری اولین و مهمترین قدم برای افزایش امنیت اطلاعات است. وقتی بدانیم هکرها از چه روشهایی استفاده میکنند، میتوانیم با آگاهی و ابزار مناسب، از اطلاعات شخصی و سازمانی خود محافظت کنیم. در این مقاله، مهمترین و رایجترین حملات سایبری را بههمراه توضیح ساده و کاربردی بررسی میکنیم.
انواع حملات سایبری
1. حمله بدافزار (Malware Attack)
بدافزار به هر نوع نرمافزار مخرب گفته میشود که با هدف آسیب زدن، سرقت اطلاعات یا کنترل سیستم طراحی شده است. ویروسها، کرمها، تروجانها، جاسوسافزارها، باجافزارها و ابزارهای تبلیغاتی مزاحم همگی زیرمجموعه بدافزار هستند.
بدافزارها معمولاً از طریق لینکهای آلوده، پیوستهای ایمیل، دانلود نرمافزارهای غیرمعتبر یا فلشهای آلوده وارد سیستم میشوند و میتوانند اطلاعات حساس را سرقت یا سیستم را از کار بیندازند.
2. حمله فیشینگ (Phishing Attack)
فیشینگ یکی از رایجترین حملات مهندسی اجتماعی است. در این روش، مهاجم خود را بهجای یک نهاد معتبر (بانک، شرکت، شبکه اجتماعی و…) جا میزند و با ارسال ایمیل، پیامک یا لینک جعلی، کاربر را فریب میدهد تا اطلاعات محرمانه خود را وارد کند.
هدف اصلی فیشینگ، سرقت نام کاربری، رمز عبور، اطلاعات بانکی یا نصب بدافزار روی سیستم قربانی است.
3. حمله رمز عبور (Password Attack)
در این نوع حمله، هکر تلاش میکند رمز عبور کاربر را با روشهایی مانند Brute Force، Dictionary Attack یا Keylogger بهدست آورد. استفاده از رمزهای عبور ساده یا تکراری، احتمال موفقیت این حمله را افزایش میدهد.
4. حمله مرد میانی (Man-in-the-Middle – MITM)
در حمله MITM، مهاجم بین ارتباط کاربر و سرور قرار میگیرد و اطلاعات رد و بدل شده را شنود یا دستکاری میکند. این حمله معمولاً در شبکههای وایفای عمومی ناامن رخ میدهد و میتواند منجر به سرقت اطلاعات ورود یا دادههای حساس شود.
5. حمله تزریق SQL (SQL Injection)
تزریق SQL یکی از خطرناکترین حملات وب است که در آن مهاجم با وارد کردن کد مخرب در فرمها یا جعبههای ورودی، به پایگاه داده دسترسی پیدا میکند. نتیجه این حمله میتواند افشای اطلاعات کاربران، حذف دادهها یا حتی دسترسی مدیریتی باشد.
6. حمله انکار سرویس (DoS و DDoS)
در حملات DoS و DDoS، مهاجم با ارسال حجم عظیمی از درخواستهای جعلی، سرور یا وبسایت را از دسترس خارج میکند. در حمله DDoS این کار از طریق چندین سیستم آلوده بهطور همزمان انجام میشود.
7. تهدید داخلی (Insider Threat)
تهدید داخلی زمانی رخ میدهد که یکی از کارکنان یا افراد دارای دسترسی مجاز، عمداً یا سهواً باعث نشت اطلاعات یا آسیب به سیستمها شود. این نوع حمله بهدلیل دسترسی مستقیم افراد داخلی، بسیار خطرناک است.
8. کریپتوجکینگ (Cryptojacking)
در کریپتوجکینگ، مهاجم بدون اطلاع کاربر از منابع سیستم او برای استخراج ارز دیجیتال استفاده میکند. کاهش سرعت سیستم و مصرف بالای پردازنده از نشانههای این حمله است.
9. اکسپلویت روز صفر (Zero-Day Exploit)
این حمله از آسیبپذیریهایی سوءاستفاده میکند که هنوز برای آنها وصله امنیتی ارائه نشده است. مهاجمان پیش از رفع مشکل، از این ضعفها نهایت استفاده را میبرند.
10. حمله سوراخ آبی (Watering Hole Attack)
در این روش، هکر وبسایتهایی را آلوده میکند که کاربران هدف بهطور مرتب از آنها استفاده میکنند. با مراجعه کاربر به سایت آلوده، بدافزار به سیستم او منتقل میشود.
11. جعل هویت (Spoofing)
در حملات Spoofing، مهاجم با جعل ایمیل، IP، DNS یا حتی شماره تلفن، خود را بهجای یک منبع معتبر معرفی میکند تا قربانی را فریب دهد.
12. حملات مبتنی بر هویت (Identity-Based Attacks)
این حملات با هدف سرقت یا سوءاستفاده از هویت دیجیتال افراد انجام میشوند و میتوانند منجر به دسترسی غیرمجاز به حسابها و سیستمها شوند.
13. حملات تزریق کد (Code Injection Attacks)
در این روش، کد مخرب به یک نرمافزار یا برنامه وب تزریق میشود تا رفتار آن تغییر کند یا اطلاعات حساس استخراج شود.
14. حملات زنجیره تأمین (Supply Chain Attacks)
مهاجم بهجای هدف قرار دادن مستقیم سازمان، یکی از تأمینکنندگان نرمافزار یا سختافزار آن را آلوده میکند و از این طریق به سیستم اصلی نفوذ میکند.
15. حملات IoT
در این حملات، دستگاههای اینترنت اشیا مانند دوربینهای هوشمند، مودمها یا ترموستاتها هدف قرار میگیرند که معمولاً امنیت ضعیفتری دارند.
16. باجافزار (Ransomware)
باجافزار اطلاعات قربانی را رمزگذاری میکند و برای بازگرداندن آنها درخواست پول میکند. این حملات یکی از پرهزینهترین تهدیدات سایبری هستند.
17. مهندسی اجتماعی (Social Engineering)
در مهندسی اجتماعی، هکر بهجای حمله فنی، از روانشناسی انسان استفاده میکند و قربانی را متقاعد میکند که خودش اطلاعات را در اختیار مهاجم قرار دهد.
18. باتنت ها، روتکیتها، کیلاگرها و سایر بدافزارها
این دسته شامل ابزارهایی است که برای کنترل سیستمها، سرقت اطلاعات، شنود دادهها یا اجرای حملات گسترده مانند DDoS استفاده میشوند.
19. تهدید مداوم پیشرفته (APT)
APTها حملات بسیار پیچیده و بلندمدتی هستند که معمولاً سازمانهای بزرگ و دولتی را هدف قرار میدهند و شناسایی آنها بسیار دشوار است.
بیشتر بخوانید: 12 روش ساده برای افزایش امنیت وای فای (Wifi)
نکات کاربردی برای حفظ امنیت در فضای مجازی
برای در امان ماندن از حملات سایبری و محافظت از اطلاعات شخصی، لازم نیست حتماً دانش فنی بالایی داشته باشید. رعایت چند اصل ساده اما مهم میتواند نقش بزرگی در کاهش خطرات امنیتی ایفا کند. در این بخش، مهمترین توصیههای عملی برای ایمن ماندن در فضای آنلاین را مرور میکنیم.
محافظت از اطلاعات حساس
اطلاعاتی مانند شماره ملی، مشخصات کارت بانکی، رمزهای عبور و کدهای تأیید، جزو دادههای بسیار حساس محسوب میشوند. این اطلاعات را هرگز از طریق تماس تلفنی، پیامک یا پیامرسانها در اختیار افراد ناشناس قرار ندهید و فقط در بسترهای امن و نزد منابع معتبر از آنها استفاده کنید.
پرهیز از کلیک روی لینکهای مشکوک
لینکهایی که از طریق ایمیل، پیامک یا شبکههای اجتماعی دریافت میکنید، اگر منبع مشخص و معتبری ندارند، میتوانند خطرناک باشند. بسیاری از این لینکها کاربران را به صفحات جعلی هدایت کرده یا باعث نصب بدافزار روی دستگاه میشوند.
هوشیاری در برابر پیامهای فریبنده
پیامهایی با مضمون «برنده شدن در قرعهکشی»، «لزوم اقدام فوری» یا «مسدود شدن حساب» معمولاً با هدف فریب کاربران ارسال میشوند. پیش از هر اقدامی، صحت این پیامها را از طریق وبسایت رسمی یا شمارههای معتبر بررسی کنید.
بهروزرسانی منظم سیستمها و نرمافزارها
بهروزرسانی سیستمعامل و برنامهها یکی از سادهترین و مؤثرترین راهها برای افزایش امنیت است. این بهروزرسانیها معمولاً آسیبپذیریهای شناختهشده را برطرف میکنند و مانع سوءاستفاده مهاجمان میشوند.
تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات
پشتیبانگیری منظم از دادهها باعث میشود در صورت بروز حملاتی مانند باجافزار، اطلاعات خود را از دست ندهید. بهتر است نسخههای پشتیبان را در فضای امن و جدا از سیستم اصلی ذخیره کنید.
استفاده از ابزارهای امنیتی معتبر
نصب آنتیویروس و فعالسازی فایروال، لایهای مهم از دفاع در برابر تهدیدات سایبری ایجاد میکند. این ابزارها میتوانند فعالیتهای مشکوک را شناسایی کرده و از نفوذ بدافزارها جلوگیری کنند.
اجتناب از وایفای عمومی برای امور حساس
شبکههای وایفای عمومی معمولاً امنیت پایینی دارند و میتوانند مورد سوءاستفاده مهاجمان قرار بگیرند. در صورت نیاز به استفاده از این شبکهها، حتماً از VPN برای ایجاد ارتباط امن استفاده کنید.
مدیریت تنظیمات حریم خصوصی
تنظیمات حریم خصوصی در شبکههای اجتماعی، مرورگرها و اپلیکیشنها را بررسی کنید و دسترسی به اطلاعات شخصی خود را محدود نمایید تا فقط افراد مورد اعتماد بتوانند آنها را مشاهده کنند.
افزایش آگاهی اطرافیان
آگاهسازی خانواده، دوستان و همکاران درباره تهدیدات سایبری، نقش مهمی در کاهش ریسک کلی دارد. هرچه آگاهی جمعی بیشتر باشد، احتمال موفقیت حملات کمتر خواهد شد.
اهمیت استفاده از VPN و رمزهای عبور قوی
امنیت در فضای مجازی بدون رعایت اصول پایه و استفاده از ابزارهای مناسب کامل نخواهد بود. در این بخش، نقش کلیدی VPN و رمزهای عبور قوی را بررسی میکنیم.
استفاده از VPN (شبکه خصوصی مجازی)
VPN با ایجاد یک مسیر ارتباطی رمزگذاریشده، امنیت و حریم خصوصی کاربران را افزایش میدهد و مانع دسترسی افراد غیرمجاز به اطلاعات میشود.
مزایای استفاده از VPN
- پنهانسازی آدرس IP و افزایش ناشناسبودن در اینترنت
- رمزگذاری ترافیک اینترنت و جلوگیری از شنود اطلاعات
- ایجاد امنیت هنگام استفاده از وایفایهای عمومی
- امکان دسترسی به سرویسها و محتوای محدودشده جغرافیایی
نکات مهم در انتخاب VPN
- سرویسهایی را انتخاب کنید که سیاست عدم ذخیره لاگ داشته باشند
- VPNهای پولی معتبر معمولاً امنیت بالاتری نسبت به نسخههای رایگان دارند
- رمزگذاری قوی و تعداد سرورهای مناسب از معیارهای مهم انتخاب هستند
استفاده از رمزهای عبور قوی
رمز عبور اولین سد دفاعی در برابر نفوذ هکرهاست. انتخاب رمز ضعیف میتواند دسترسی غیرمجاز به حسابها را بسیار آسان کند.
ویژگیهای یک رمز عبور امن
- حداقل ۱۲ کاراکتر
- ترکیب حروف بزرگ و کوچک، اعداد و نمادها
- عدم استفاده از اطلاعات شخصی
- منحصربهفرد بودن برای هر حساب کاربری
تغییر دورهای رمزها و فعالسازی 2FA
- رمزهای عبور خود را بهصورت دورهای تغییر دهید
- در صورت مشاهده فعالیت مشکوک، بلافاصله رمز را عوض کنید
- با فعالسازی احراز هویت دو مرحلهای (2FA)، یک لایه امنیتی اضافی به حسابهای خود اضافه کنید
جلوگیری از کلاهبرداریهای تلفنی و پیامکی
کلاهبرداری تلفنی و پیامکی یکی از رایجترین روشهای سرقت اطلاعات و پول در ایران است. مهاجمان با جعل هویت سازمانها و ارسال پیامهای فریبنده، کاربران را هدف قرار میدهند.
بیشتر بخوانید: اینترنت چیست و چگونه کار میکند؟
روشهای متداول کلاهبرداری
- پیامکهای جعلی بانکی با لینکهای مشکوک
- پیامهای دروغین قرعهکشی و جوایز
- تماسهای جعلی به نام بانک، پلیس یا سازمانهای دولتی
- درخواست کد تأیید پیامکی برای دسترسی به حسابها
راهکارهای پیشگیری
- هیچ نهاد معتبری اطلاعات حساس را تلفنی یا پیامکی درخواست نمیکند
- از کلیک روی لینکهای ناشناس خودداری کنید
- پیامهای مشکوک را حذف و گزارش دهید
- هرگز اطلاعات کارت بانکی یا کدهای تأیید را ارسال نکنید
- از سامانهها و اپلیکیشنهای گزارشدهی استفاده کنید
اقدامات پس از مواجهه با کلاهبرداری
- گزارش سریع به پلیس فتا
- تماس فوری با بانک و مسدودسازی حساب
- اطلاعرسانی به اطرافیان برای جلوگیری از تکرار فریب
نتیجهگیری
در دنیای دیجیتال امروز، تهدیدات سایبری با سرعت زیادی در حال گسترش و پیچیدهتر شدن هستند. از فیشینگ و بدافزارها گرفته تا کلاهبرداریهای تلفنی و پیامکی، همگی نشان میدهند که آگاهی کاربران مهمترین عامل حفظ امنیت اطلاعات است. این مقاله تلاش کرد با ارائه راهکارهای عملی و قابل اجرا، به شما کمک کند تا با اطمینان بیشتری در فضای مجازی فعالیت کرده و از اطلاعات شخصی خود محافظت کنید.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.